کامبیز نوروزی، حقوقدان و فعال رسانهای، با تأکید بر اینکه «طرح صیانت و سیاستهای مشابه، عملاً مردم را به سمت رسانههای خارج از کشور مانند اینترنشنال سوق داده است»، گفت: «محدودسازی اینترنت نهتنها مانع گردش اطلاعات نشده، بلکه اعتماد عمومی را نیز تضعیف کرده است.»
به نقل از عصر ایران، اینترنت در ایران سالهاست نه بهعنوان یک حق عمومی، بلکه بهمثابه امتیازی قابل توزیع میان گروههای خاص تعریف میشود؛ رویکردی که در تازهترین نسخه خود، با عنوان «اینترنت پرو»، بار دیگر سر برآورده است. طرحی که بهجای پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه، بیش از هر چیز یادآور سیاستهای شکستخوردهای مانند «طرح صیانت» است؛ سیاستهایی که نه توانستند جریان اطلاعات را مهار کنند و نه رضایت عمومی را جلب، اما در عوض، مسیرهای غیرشفاف، فسادزا و تبعیضآمیز را تقویت کردند. اکنون نیز همان منطق، با ظاهری جدید، در حال بازتولید است؛ منطقی که بهجای پذیرش واقعیتهای جهان امروز، همچنان بر محدودسازی، گزینش و کنترل اصرار دارد.
کامبیز نوروزی، حقوقدان و فعال رسانهای، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی عصر ایران در رابطه با طرح موسوم به «اینترنت پرو» و در امتداد سیاستهایی نظیر طرح صیانت، با بیان اینکه آنچه به نام اینترنت پرو معرفی شده فاقد هرگونه توجیه است، اظهار کرد: در ایران نظام سیاسی مطلقاً علاقهای به وجود اینترنت ندارد و در تمام این مدت، تقریباً ۳۰ سالی که اینترنت وارد کشور شده، همواره موانع متعدد برای دسترسی مردم به آن ایجاد شده است.
وی با بیان اینکه از همان ابتدا فیسبوک و بسیاری از سایتهای خبری فیلتر شدند، افزود: این سیاست بسیار غلط بهصورت مستمر پیش رفته و عملاً فقط موجب شکلگیری یک فساد گسترده در فروش فیلترشکن شده است، بدون اینکه هیچ استدلال درستی برای ادامه فیلترینگ وجود داشته باشد.
کامبیز نوروزی اظهار کرد: پیش از آغاز جنگ و پیش از تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران، نزدیک به ۴۰ میلیون نفر کاربر تلگرام و حدود ۲۰ میلیون نفر کاربر اینستاگرام در کشور وجود داشت که همه از فیلترشکن استفاده میکردند؛ بنابراین اصرار بر فیلترینگ، یک کار مطلقاً غیرعقلایی بود.
وی ادامه داد: در شرایط جنگی میتوان پذیرفت که اینترنت تا حدی باید کنترل شود، اما آنچه اکنون به نام اینترنت مطرح شده، ادامه همان سیستم جلوگیری و همان تفکر جلوگیری از دسترسی مردم به اینترنت آزاد است؛ تفکری که در طرح صیانت نیز دنبال میشد و اکنون در قالب اینترنت پرو در حال بازتولید است و هیچ ضابطهای هم در آن وجود ندارد که چرا باید فقط گروههای اجتماعی خاص پس از احراز صلاحیت به اینترنت دسترسی پیدا کنند.
نوروزی با تأکید بر اینکه آزادی حق ذاتی مردم است، تصریح کرد: اینکه گفته میشود افراد باید برای دسترسی به اینترنت احراز صلاحیت شوند، به این معناست که عدهای در حال نقض آزادی مردم هستند، چراکه اینترنت امروز یکی از بزرگترین مصادیق آزادی است و محدودسازی آن نقض گسترده حقوق ملت محسوب میشود.
وی افزود: پس از گذشت بیش از ربع قرن از رواج اینترنت، نمیتوان آن را محدود به گروهی خاص کرد و در عین حال از همان افراد هزینههای هنگفت دریافت کرد. دریافت هزینه برای خدمات امری طبیعی است، اما مسئله این است که ملاک این محدودسازی چیست و چرا باید حجم محدودی از اینترنت در اختیار افراد خاص قرار گیرد.
کامبیز نوروزی اظهار کرد: به نظر میرسد با سوءاستفاده از شرایط جنگ تجاوزکارانه علیه ایران، گروههایی که مخالف آزادی بیان هستند در تلاشاند مقدماتی فراهم کنند تا بهطور دائم از دسترسی مردم به اینترنت آزاد جلوگیری کنند.
وی در ادامه با اشاره به شرایط رسانهای جهان گفت: جهان امروز، جهان رسانهای شده است و گسترش شبکههای ماهوارهای باعث شده گردش اطلاعات بسیار سریع و گسترده شود، بنابراین در چنین شرایطی اساساً امکان جلوگیری از گردش اطلاعات وجود ندارد.
نوروزی افزود: در گذشته که رسانهها محدود به روزنامه، رادیو و تلویزیون بودند و تلویزیونها امکان دریافت شبکههای خارجی را نداشتند، سانسور آسانتر بود، اما امروز اطلاعات مانند ذرات هوا در جریان است و نمیتوان مانع آن شد.
وی تصریح کرد: وقتی تلویزیون در انحصار حکومت قرار میگیرد و اجازه استفاده از اینترنت داده نمیشود، مردم ناگزیر به سمت شبکههای تلویزیونی فرامرزی مراجعه میکنند. مصرف اطلاعات در جامعه امروز بسیار بالاست و این مصرف شامل همه حوزهها از جمله سرگرمی، آشپزی، ورزش، مد و موسیقی میشود.
کامبیز نوروزی اظهار کرد: وقتی مانع حضور مردم در عرصه گردش اطلاعات میشوید، عملاً آنها را به سمت رسانههایی هدایت میکنید که در خارج از کشور به زبان فارسی فعالیت میکنند و امروز صراحتاً باید گفت بسیاری از کسانی که دنبال مسائل سیاسی هستند، شبکهای مانند ایران اینترنشنال را دنبال میکنند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی شما افکار عمومی را در اختیار رسانههایی قرار میدهید که در برابر ایران قرار دارند، در حالی که در داخل کشور افراد و صاحبنظران بسیاری مایل به دفاع از کشور و مخالفت با حمله نظامی بودند اما بستری برای بیان دیدگاههای خود نداشتند.
نوروزی افزود: پیش از این، این افراد میتوانستند در بستر اینترنت و پلتفرمهای مختلف دیدگاههای خود را بیان کنند، اما با محدود شدن اینترنت، عملاً این امکان از آنها گرفته شده و این روند، مردم را بیشتر به سمت رسانههای خارجی سوق میدهد.
وی با اشاره به ابعاد اقتصادی این طرح گفت: در ماجرای اینترنت پرو، حتی برای صاحبان کسبوکار نیز تناقض وجود دارد، چراکه این افراد برای ارائه خدمات و فروش کالا به مردم نیاز دارند، اما وقتی مردم عادی دسترسی به اینترنت ندارند، داشتن اینترنت برای کسبوکارها نیز عملاً بیفایده خواهد بود.
کامبیز نوروزی تصریح کرد: به نظر من این طرح را باید «طرح صیانت ۴» نامید، چراکه طراحان طرح صیانت از فضای مجازی تاکنون سه بار در اجرای آن شکست خوردهاند و اکنون در قالب اینترنت پرو به دنبال اجرای همان اهداف هستند؛ یعنی همان جریان فکری که با طرحهای مختلف و صرفاً با تغییر شکل، به دنبال محدودسازی گسترده اینترنت و نقض حقوق اساسی ملت بوده است.
وی تأکید کرد: این طرح در واقع با هدف محروم کردن مردم از حق آزادی دسترسی به اطلاعات و منابع اطلاعاتی طراحی شده است.
نوروزی در ادامه با انتقاد از نبود چارچوب حقوقی در این حوزه اظهار کرد: متأسفانه هیچ قاعده حقوقی مشخصی در مسئله اینترنت در ایران حاکم نیست و با وجود شرایط جنگی، انتظار میرود دولت آقای پزشکیان در برابر این طرح ایستادگی کند.
وی افزود: خود آقای پزشکیان باید در برابر این طرح بایستد، معاونت حقوقی ریاستجمهوری باید به این موضوع ورود کند و وزارت ارتباطات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز نباید در برابر این تصمیم تسلیم شوند.
کامبیز نوروزی اظهار کرد: هیئت پیگیری و نظارت بر اجرای قانون اساسی که در ابتدای ریاستجمهوری تشکیل شد، تاکنون هیچ موضعی در این زمینه اتخاذ نکرده، در حالی که موظف است درباره چنین موضوعاتی اظهار نظر کند و اعضای آن نیز متأسفانه توجهی به حقوق اساسی ملت ندارند.
وی در پایان تأکید کرد: شرایط جنگی نمیتواند توجیهی برای انفعال نهادهای دولتی باشد و این نهادها نباید در سکوت بنشینند تا هر تصمیمی که حقوق اساسی مردم را نقض میکند، بدون واکنش اجرا شود؛ روندی که از طرح صیانت آغاز شد و اکنون در قالب اینترنت پرو یا همان «طرح صیانت ۴» ادامه پیدا کرده است.